Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

Kees de Jongen [De Toneelmakerij]

Regie: Liesbeth Coltof. TONEEL

Kees de Jongen
Copyright Sanne Peper
Even een korte samenvatting voor de enkeling die het verhaal van Kees de Jongen niet kent. Kees is een Amsterdamse jongen uit de volksbuurt De Jordaan. Zijn vader heeft een schoenenwinkel waarmee het altijd sappelen is. Kees heeft een zeer goede band met zijn vader, maar die gaat dood. Kees is een gewone, verlegen jongen. In zijn fantasie echter, durft hij alles te zeggen en alles te doen. Hij fantaseert dat hij een begaafd en beroemd violist is, hij durft in zijn fantasie wél tegen het leukste meisje van de klas te praten en zijn rijke voorstellingsvermogen zorgt er ook voor dat hij er van uit gaat, dat iedereen later zal weten wie hij is.

Dit is niet alleen zo’n beetje de samenvatting van het boek, geschreven door Theo Thijssen in 1923, maar ook van het toneelstuk. Er is slechts één belangrijk verschil: bij de voorstelling is ook muziek en zang te horen. Deze muziek is speciaal gemaakt voor de voorstelling, door Theo Nijland en Maarten van Roozendaal. Verder kom je niet voor verrassingen te staan, als je het boek kent. En dat is niet erg, want het boek is fantastisch en dus is met het verhaal van het toneelstuk ook weinig mis. Er wordt daarbij handig gebruik gemaakt van een slimme toneelfoef: namelijk twee acteurs die Kees spelen. De echte en zijn fantasie.

Slecht verstaanbaar
Kees de Jongen
Copyright Sanne Peper
Tamar van den Dop speelt de moeder van Kees. Haar rol is enigszins verwarrend, omdat ze in de eerste helft van de voorstelling een bitse, weinig empathische moeder vertolkt; waarschijnlijk omdat ze moet spelen dat ze zich ongerust maakt over haar zieke man. Het vervreemdende is dat Kees in deze helft wel een lied zingt over zijn ouders waar hij zo blij mee is. In de tweede helft, wanneer de vader van Kees dood is gegaan, is ze warmer en begripvoller voor Kees en zijn besognes. Wat alleen spijtig is: Van den Dop is op veel momenten nauwelijks te verstaan. Haar dictie is dit keer ronduit deplorabel. Bijvoorbeeld wanneer ze schreeuwt (wat regelmatig voorkomt) of iets liefs zegt tegen Kees. Wél hebben alleen zij en de ‘echte Kees’ zich een Amsterdams accent aangemeten. Ook dit is spijtig; waarom hebben niet álle acteurs hier wat meer op geoefend? Het verhaal gaat tenslotte over een arme, Amsterdamse familie en in de Jordaan werd, zeker in die tijd, plat Amsterdams gesproken. Gezien het feit dat alle acteurs wel allemaal de echte, ietwat ouderwetse taal spreken, is het een extra gemiste kans.

Vader gaat dood
Zoals gezegd, de vader van Kees gaat dood. Het wordt door de acteurs en de regisseur heel knap duidelijk gemaakt hoe goed Kees en zijn vader het met elkaar kunnen vinden. Bijvoorbeeld wanneer Kees een pak krijgt aangemeten door zijn oma, waarin hij zich zichtbaar doodongelukkig voelt. Zijn vader verzint dan een bruikbare smoes voor hem, zodat hij zonder iemand voor het hoofd te stoten tóch dat pak niet aan hoeft. Deze verstandhouding met zijn vader is absoluut een van de sterkste punten van het toneelstuk. Ondanks (of misschien wel juist daardoor) hun nadrukkelijk goede band, denkt Kees na zijn vaders dood vooral aan Rosa Overbeek, het leukste meisje van de klas. De fantasie-Kees voelt zich vervolgens daarover weer schuldig. Herkenbaar, dit. Hebben we niet allemaal zo onze trucjes om niet te veel aan moeilijke dingen te denken?
Kees de Jongen
Copyright Sanne Peper

Voor kinderen?
Deze voorstelling is voor iedereen vanaf acht jaar. Toch is het bepaald geen kindervoorstelling. Voornamelijk doordat de originele, archaïsche taal uit de tijd waarin het boek verscheen wordt gesproken. Hierdoor ontgaat een zeer groot deel van de tekst de kinderen volledig. Ook zijn de rollen niet allemaal even duidelijk uitgewerkt. Er is bijvoorbeeld op een gegeven moment een huurster, maar zij bemoeit zich ook met de opvoeding van Kees. Wat haar functie in het geheel precies is, wordt niet duidelijk. Verder duurt de voorstelling behoorlijk lang voor kinderen. Anderhalf uur voor de pauze en daarna nog een lang stuk. Een meisje uit het publiek vatte het treffend samen na een uur te hebben stilgezeten: “Mama, ik wil dat het pauze is.” En toch, ondanks de imperfecties, is het een mooie voorstelling. 





Artikel informatie
Redacteur: Simcha Tas
Gezien: 28-12-2009 in Stadsschouwburg in Amsterdam
Speelperiode: tot en met 21-02-2010
Cast:
  • Roel Adam
  • Tamar van den Dop
  • Tjebbo Gerritsma
  • Laura Johannes
  • Debbie Korper
  • Steyn de Leeuwe
  • Maureen Tauwnaar
  • Rop Verheijen
  • Chiem Vreeken
meer...
Tekst:
  • Theo Thijssen
meer...
Vertaling/bewerking:
  • Gerben Hellinga
meer...
Muziek:
  • Theo Nijland
  • Maarten van Roozendaal
meer...
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
09-09 Into the Woods
10-09 William Wilson
10-09 Les vêpres siciliennes
11-09 Festival 5D
15-09 De Wijze Kater
16-09 Zwanen-zang
17-09 Axis Festival
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties